Türkçeden Litvanca’ya çeviri sınırlı ama gerçek bir niştir. Litvanya’da çalışan Türkler, AB pazarına giriş yapan firmalar, akademik araştırma. Litvanca dilbilim camiasında özel bir yere sahip; Hint-Avrupa ana dilinin (Proto-Indo-European) eski özelliklerini en çok korumuş yaşayan Avrupa dilidir. Bu özellik çevirde fark yaratan bir gramer karmaşıklığı getirir.
Litvanca dünya dilbilim çevrelerinde “yaşayan en muhafazakar Hint-Avrupa dili” olarak bilinir. Sanskritçe ile şaşırtıcı kelime benzerlikleri vardır:
Bu benzerlikler iki dilin ortak Hint-Avrupa kökünden geldiğinin kanıtıdır. Aralarında bin yıllar olmasına rağmen.
Türkçe Hint-Avrupa ailesinden değildir; bu yüzden Litvanca-Sanskritçe akrabalık Türkçe konuşana doğrudan yardım etmez. Ama dilbilim açısından çıktıdaki bazı kelimelerin “klasik” hissi taşıması doğaldır.
Litvanca yedi hal kullanır:
Türkçenin altı haline yedinci olarak vokativ eklenir. Sistem ek mantığı açısından Türkçeye paralel; iki dilin de hal sistemi olduğu için Türkçeden Litvanca’ya çeviride yapı dönüşümü minimumdur.
Türkçedeki tek bir hal eki Litvanca’da edat + hal eki kombinasyonuna dönüşür. Motor doğru çekimi çoğunlukla seçer.
Litvanca’da iki cinsiyet vardır: eril ve dişil. Eski Hint-Avrupa’nın üç cinsiyetinden (eril, dişil, nötr) nötr kaybolmuş.
Cinsiyet kelime sonundan tahmin edilebilir. “-as” “-is” “-us” çoğunlukla eril; “-a” “-ė” “-ie” çoğunlukla dişil.
Türkçedeki cinsiyetsizlik Litvanca’ya çevrilirken motor varsayım yapar.
“Arkadaşlarımdan” Türkçede tek kelimedir; Litvanca’da:
Sonuç: “iš mano draugų” (genitiv çoğul). Türkçe tek kelime, Litvanca üç sözcük.
Litvanya 14. yüzyılda Avrupa’nın en büyük devletlerinden biriydi. Litvanya Büyük Dukalığı bugünkü Belarus, Ukrayna ve Rusya’nın bazı kısımlarını kapsıyordu. Bu dönem Litvanlar Tatarlarla, Karaim Yahudileriyle, Kırım Türkleriyle temas etti.
Vytautas (Büyük Vytautas, 1392-1430 arası dük) Kırım’dan Tatar süvarilerini Litvanya’ya getirdi; bu Tatar topluluğu “Lithuanian Tatars” olarak yüzyıllarca varlığını sürdürdü. Karaimler de aynı dönemde Litvanya’ya yerleşti. Hâlâ Trakai şehrinde küçük Karaim topluluğu yaşar.
Bu temas Litvanca’da Türkçe etkili az sayıda kelime bıraktı:
Yoğunluk Bulgarca veya Macaristan’daki kadar değildir.
Litvanca’da “sen-siz” ayrımı vardır:
İş ortamında “jūs” kullanmak Türkçedeki “siz” kullanmakla aynı işlevi görür.
E-posta açılışı:
Kapanış: “Su pagarba” (Saygılarımla), “Pagarbiai” (Saygılarımla, kısa form).
Litvanya’da yaşayan Türkler. Vilnius’ta küçük Türk topluluğu var. Oturma izni, vize uzatma, vergi yazışmaları için Litvanca çeviri zaman zaman gerekir. Resmi belgelerde yeminli tercüman zorunludur.
AB pazarına giriş üssü. Litvanya 2004’ten beri AB üyesi; Schengen bölgesinde. Türk firmalarının Avrupa pazarına açılışında Litvanya bazen üs olarak değerlendirilir. Şirket kuruluşu, vergi kaydı, çalışma izni belgelerinde Türkçeden Litvanca’ya çeviri devreye girer.
Lazerler ve teknoloji. Litvanya küresel pazarda lazer teknolojisi merkezlerinden biridir. Türk üniversitelerinin ve teknoloji firmalarının Litvanya kurumlarıyla işbirliği projelerinde teknik dokümantasyon çevirilebilir.
Akademik bağlar. Vilnius Üniversitesi (1579’da kurulmuş, Doğu Avrupa’nın en eski üniversitelerinden) Türk öğrenciler için tercih edilebilir. Karaim ve Lipka Tatarları üzerine akademik çalışmalar yapanlar için Litvanca kaynaklara erişim önemlidir.
Kuzey Avrupa turizmi. Vilnius, Kaunas, Trakai (Karaim merkezi olarak özel ilgi) Türk turistler için keşfedilebilir destinasyonlar. Otel, restoran, müze iletişimi için makine çevirisi pratik.
Mülteci ve sığınma süreçleri. Türkiye’den Litvanya’ya iltica başvurusu yapanlar için belge çevirisi. Profesyonel tercüman gerektirir.